13. FOSSEKRAFT

Hører du livets lyder
elevbruset
suset fra vinden
Det er alt jeg vil si
det er alt

Nils Aslak Valkeapää

I motsetnad til mange land som til dømes brenn kol, kan vi i Noreg utnytte tyngdekrafta sin verknad på vatn til å produsere elektrisitet. 99,5% av elektrisiteten produsert i Noreg kjem frå vasskraft (1995). Ved å leie vatnet gjennom røyr ned til turbinar som igjen driv generatorar, blir det produsert elektrisk energi.
Vasskraft er på mange vis ein miljøvennleg og god måte å produsere elektrisitet på. Den gjev ingen forureinande utslepp til luft eller vatn, og energikjelda er fornybar ved at vatn fordampar frå havet og fell ned som nedbør i fjellet. En må likevel vere merksam på at utbygging av vasskraft er eit stort inngrep som kan ha negative følgjer for naturen.

VASSKRAFTHISTORIA I JØLSTRAVASSDRAGET
Vasskrafthistoria i Jølstravassdraget starta tidleg. Allereie på midten av 1600-talet kan vi lese om den såkalla Mosaga som utnytta vasskrafta direkte frå Gjelelva på Kinnaneset. Seinare er det kome to kraftstasjonar i hovudelva Jølstra. Stakaldefossen kom i drift i 1954 og ligg i elva ovanfor Movatnet. Brulandsfossen ligg nedanfor Movatnet. Den vart første gong sett i drift i 1914 og er etter det utvida og modernisert fleire gonger. Til saman utnyttar desse to kraftverka eit vassfall på ca. 60 meter av dei 206 metrane det er mellom Jølstravatnet og Førdefjorden.
Mo kraftverk, i drift frå år 2000, er ein kombinasjon av vassverk og kraftstasjon, og ligg i inne i fjellet sør for Movatnet. Alle kraftverka blir drivne av Sunnfjord Energi AS.

Sunnfjord Museum, Movika, 6800 Førde.
Tlf. +47 57 72 12 20. Fax +47 57 72 12 29.
Kontaktperson: Gunnhild Systad